نوروز
نوروز
نوروز در افسانهها:
بيشتر روايات اسطورهاي- افسانهاي ايران، دوره پيشدادي را زمان پيدايي نوروز و جمشيد، چهارمين پادشاه پيشدادي را بنيان گذار نوروز به شمار آوردهاند. پيوند نوروز با جمشيد، از سويي به كهن سال بودن نوروز، و از سوي ديگر به محبوبیت جمشيد، اشاره دارد.
پيشينهی تاريخي نوروز:
از پيشينه و خاستگاه تاريخي نوروز و آئينهاي آن، آگاهي دقيقي در دست نيست. بي ترديد نوروز و جشنهاي نوروزي، آئينی كهنسال مربوط به پديده نوگشتگي سال و دگرگوني طبيعت از حالتي به حالت ديگر در ميان اقوام مختلف جهان و بوميان ايران، پيش از آمدن آرياييها به اين سرزمين بوده است.
در اوستا كتاب ديني زرتشتيان به نوروز و آئينهاي نوروزي اشارهاي نشده است. ولی در نوشتههاي پهلوي و مانوي از نوروز جشن اول سال نو بسيار سخن رفته است. در كتاب دينكود كه دانشنامه دين مزديسني و به زبـان پهلوي و نوشتهاي از
سده سوم هجري است از نوروز به عنوان جشنهاي كهن ايران ياد شده است.
نوروز در دوره هخامنشي:
شروع نوروز و برپايي آئين نورزي نزد هخامنشيان به سبب كاربرد گاه شمارهاي چند گانه مورد اختلاف است. برخي از محققان نوروز را در آغاز پادشاهي داريوش در اول تابستان و بعضی در اواخر پادشاهي او در اول بهار دانستهاند. سنگ نگارههاي تخت جمشيد كه نمايندگان اقوام و ملل سرزمينهاي مختلف را در حال حمل هدايا نشان ميدهد نمايانگر برگزاري چنين آئيني در جشن نورزي در دوره هخامنشي است.
نوروز در دوره اشكاني و ساساني:
در زمان اشكانيان و ساسانيان نوروز را بنا به سنتهاي فرهنگي رايج در آغاز سال نو جشن ميگرفتند. در دوره ساساني نوروز را در چند (شش تا سي) روز جشن ميگرفتند و نوروز را به «نوروز عامه» و «نوروز خاصه» تقسيم ميكردند. نوروز عامه يا نوروز كوچك پنج روز بود كه از اول فروردين شروع می شد و نوروز خاصه از شش فروردين يا خرداد «روز» بود كه آن را جشن بزرگ نيز ميناميدند.
شاه، نوروز بزرگ را براي خود و رازداران و همدمان خويش ويژگي مي داد و در
اين روز با آنان به رامشگري و سرخوشي مي پرداخت.
نوروز در دوره اسلامي:
با ورود اسلام به ایران، حكومتهاي محلي در دوره عباسيان و پس از عباسيان به ويژه سامانيان در خراسان بزرگ و آل بویه در ايران جنوبي و عراق، برای زنده و پويا نگه داشتن نوروز و آئين هاي نوروزي نقش بسيار مهمي داشتند. در دوره سلجوقيان به گردش ماه ها در سال پایان داده شد و نوروز به طور ثابت در اول بهار نجومي يعني نخستين روز ماه فروردين قرار گرفت.
در دوره صفوي جشن و آئين هاي نوروزي با برخي از آئين ها و آداب اسلامي درآميخت و رنگ تازه و مفهوم ديني گرفت.
علامه محمد باقر مجلسي به نقل از امام موسي بن جعفر(ع) آورده است : خداوند در نوروز آفتاب را برتاباند و بادها را فرمان داد تا بوزند و ابرها راگفت كه ببارند تا گل و گياه روي زمين برويند. در اين روز ابراهيم(س) بتها را شكست و پيامبر(ص) علي(ع) را در غدير خم به جانشيني خود و به عنوان خليفه مسلمانان برگزيد و به امتش معرفي كرد.
امروز پس از گذشت قرنها؛ نوروز همچنان در ايران و آن دسته از كشورهاي متأثر از فرهنگ ايراني- آسياي ميانه، قفقاز، افغانستان، هند و پاكستان، عراق، تركيه و برخي كشورهاي عربي- پا بر جا است. این سنت اصیل ایرانی با رنگ و بوی اسلامی، روزی فرخنده و خجسته، مقدس و الهی به شمار می رود.
منبع: بلوكباشي، علي، نوزایی جشن نوروزي آفرينش؛ تهران: دفتر پژوهش هاي فرهنگي 1380- صص 33-13
براي اطلاع بيشر ر.ك :
بهار، مرداد جستاري چند در فرهنگ ايران، تهران فكر روز 1374
بيروني، ابوريحان ؛ آثار الباقيه عن القرون الخاليه، به کوشش زاخائو، آلمان: لايپزيك 1923
عزيزي، حشمت ا... ، نوروز در نزد ايرانيان، نشريه اصلاح و تربيت شماره 109
فردوسي، ابوالقاسم؛ شاهنامه، تهران : بروخيم، 1314
كريستين سن، آرتور، ايران درزمان ساسانيان، ترجمه رشيد ياسمي، تهران: دنياي كتاب؛ 1370
فهرست اسناد:
1- تلگراف تبریک عید از طرف نایب السلطنه امیر کبیر به حاجی آقا محمد .
2- دعاگوئی انجمن ناصری زرتشتیان کرمان به مظفرالدین شاه به مناسبت فرا رسیدن بهار.
3- پیام تبریک انجمن ناصری کرمان به وزارت داخله به مناسبت عید نوروز.
4- درخواست تعیین وقت از ریاست وزراء (احمد قوام) برای تبریک سال نو.
5- اعلام ایام تعطیل رسمی مدارس در عید نوروز از طرف اداره کل معارف.
6- درخواست پرداخت مبالغی پول برای برگزاری مراسم دید و بازدید عید به کارکنان دولت.
7- گزارش اداره فرهنگ شهرستان جهرم درخصوص برگزاری جشن چهارشنبه سوری توسط دانش آموزان.
8- گزارشی در مورد ضیافت سفیر ایران در پاکستان به مناسبت عید نوروز.
دانلود مطالب فوق در پاورپوینت
