اروك
واركا نام جديد شهر اروك
در ساحل فرات-65 كيلومتري شمال غرب ارو
احتمالاً وسعت اين شهر در دوران آباداني به دويست جريب مي رسيده است
شامل سه بخش
معابدادرات دولتي
2--خانه هاي مسكوني
3-باغات و قبرستان
اروك به دوتن از خدايان هديه شده بود:
آن يا آنو +خداي خدايان يا خداي آسمان
اينانا الهه عشق و جنگ
علاوه بر اين در ميان وييرانه ها نزديك زيگورات معبد اانا(خانه بهشت)
اروك داراي 18 لايه استقراری است
تا 15 اروك مربوط به فرهنگ عبيد3
4 تا 14 مربوط به دوره اروك
(سفال دو دوره عبيد و اروك از لايه 7 تا 12 در كنار هم ظاهر شده اند.علاوه بر اين معابد دوره اروك ادامه سنت معبد سازي دوره عبيد است.
در محوطه باستاني اوروك 18 لايه استقراري (از قديم به جديد) كاوش شده است . قديميترين لايهها (15-18 ) به فرهنگ عبيد 3 تعلق دارند و لايههاي 14-4 ، با سفالي كاملا متمايز از سفال عبيد ، به آخرين مرحله پيش از تاريخ بينالنهرين تعلق دارند و دوره اوروك ناميده ميشوند . دوران اوروك به ظاهر قشر كاملا جديدي از مردم را چانشين جامعه عبيد نكرد ؛ زيرا حفريات اوروك براي مدتها (لايههاي 7-12 )در كنار هم ظاهر شدهاند و افزون بر ان ، معابد اوليه اوروك در اريدو ادامه سنت معماري مذهبي متداول در دوران عبيد بودهاند
دوره اروك 6 تا 4 آغاز يك تحول بسيار مهم است.
1-آغاز زيگورات سازي
2-آغاز نگارش
3-آغاز شهر نشيني(انقلاب شهري
دوره اروك 5 آغاز ساخت معبد سنگ آهك
ايجاد شكل هاي جديد سفال(اين احتمال مطرح است كه اقوام جديدي از كوهستان به جنوب بين النهرين سرازير شده اند)
اختراع چرخ سفالگري
اختراع كما
استفاده عمومي از مس
لايه 4 اروك
اين لايه خود به سه فاز يا مرحله تقسيم مي شود.
در لايه a4 يا b4 خط اختراع گرديد.
دوران آغاز نگارش:اين اصطلاح را پرفسور دلوگاز در سال 1929پيشنهاد كرد.
دلوگاز مرحله 3-7 اروك را آغاز نگارش مي داند.وي آغاز نگارش را در چهار مرحله مي داند و از a-dتقسيم بندي مي نمايد:
1-آغاز نگارش a برابر با اروك 6-7 است
2-آغاز نگارش b برابر با اروك 4 است0مهرهاي سبك اروك و معابد 4و5 اينانا
3-آغاز نگارش c برابر با كهنترين آثار بدست آمده از معابد 3-1 سين در خفاجه است
4-آغاز نگارش d برابر با معبد 4 و بخشي از معبد 5 سين رد خفاجه است
پركينز معتقد است كه لايه 8 را مي بايد جز آغاز نگارش دانست.
ملوان با اين تقسيم بنديها موافق نيست و ترجيح مي دهد براي اين مرحله واژه دوره جمدت نصر را بكار برد.
سفال لايه 3 اروك كه قبلاً در تپه جمدت نصر شناسايي شده بود به نام مرحله جمدت نصر مي شناسيم.

