وی ساماندهی بقایای مرمت شده را از دیگر اقدامات این اداره کل در جریان مرمت مسجد جامع علیشاه و ارگ تبریز اعلام و اضافه کرد: مواردی همچون نورپردازی، کف سازی، اجرای ارتباطات ورودی، راه پله ها و راه دسترسی و نیز محوطه سازی انجام شده و به عنوان آخرین اقدامات تکمیلی فاز نخست به اتمام رسید.


مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان گفت: علاوه بر عملیات اجرایی، پیش از ورود به مرمت، مطالعات آزمایشگاهی کاملی بر روی این اثر تاریخی انجام شده بود.

محمدی مطالعات آزمایشگاهی این اثر تاریخی را مربوط به زمین شناسی (ژئوفیزیک) عنوان کرد و افزود: مکانیک خاک و مصالح، شناخت بستر زیرین و دیگر مطالعات مرتبط همچون تکمیل برداشت با اسکن لیزر و پایش تغییرات را شامل می شود.

وی با اشاره به اقدامات انجام شده برای حفظ این بنای تاریخی اظهارکرد: استحکام بخشی و مرمت های حفاظتی طاق صفه مسجد جامع علیشاه که بزرگترین دهانه طاق در جهان است، نیز به اتمام رسید.

محمدی ادامه داد: در فاز دوم مرمت این بنا بقایای کاشی کاری و گچ بری در دست مرمت قرار گرفته و بخش های باقی مانده از محوطه و قسمت های خانقاه و مدرسه نیز به صورت همزمان مرمت و احیا می شود.

وی گفت: ساخت مسجد جامع علیشاه در میدان قدیم تبریز در سال 711 هجری - قمری توسط تاج الدین علیشاه جیلانی از وزرای ایرانی حکومت ایلخانان مغول آغاز شد.

محمدی ادامه داد: در غرب مسجد جامع علیشاه یک مدرسه و شرق آن زاویه ای (خانقاه) نیز قرار داشت که معروف ترین بخش مسجد جامع علیشاه طاق و صفه عظیم جنوبی آن است که با بیش از 30 متر دهانه، بزرگترین طاق با مصالح سنتی دنیا به شمار می رود.

وی با اشاره به اینکه از تمام مجموعه مسجد جامع علیشاه تنها بخش هایی از همین قسمت طاق باقی مانده است افزود: از دیگر عناصر و فضاهای مسجد می توان به استخر، نهر آب، صحن مسجد، طاق های سنگی اطراف مسجد، مناره و مقبره بانی اثر اشاره کرد.

مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان ادامه داد: در تزئینات وابسته به معماری بخش مدرسه و خانقاه همانند ساختار کلی بنا حداکثر اغراق در اجرا به کار برده شده است.

محمدی افزود: ستون های جانبین محراب مدرسه و تزئینات طلاکوب نمای داخلی، گچ بری، ستون های مرمر مرتفع طاق های اطراف صحن، سنگ پلاک های بسیار عظیم بدنه، کاشی کاری معرق و کتیبه های خطی و سنگ فرش مرمرین صحن زاویه از جمله تزئیناتی است که می توان به آنها اشاره کرد.

وی خاطرنشان کرد: با مرگ تاج الدین علیشاه در سال 724 هجری - قمری ادامه کار ساخت این مجموعه متوقف شده و بخش صفه، تزئینات طاق بزرگ جنوبی و تکمیل طاق فرو ریخته آن نیز هیچگاه اجرا نشد.

محمدی با بیان اینکه حملات بیگانگان، زلزله و دیگر عوامل مخرب نتوانست مرمت ها و بازسازی های این مجموعه را متوقف کند، افزود: از اوایل دوره صفویه این مجموعه به عنوان مرکز آموزش تشیع به عنوان مرکزیت ایدئولوژیک مذهبی در جنگ های ایران و عثمانی مورد استفاده قرار گرفت و به همین دلیل در حمله سلطان مراد عثمانی به ایران این مجموعه به صورت عمد تخریب شد.

وی گفت: پس از زلزله سال 1194 تبریز، این مجموعه به عنوان مستحکم ترین بخش ارگ حکومتی تبریز به عنوان محل استقرار توپ های سپاه ایران در جنگ با حملات روسیه قرار گرفته و نام ارگ بر آن مصطلح شد.

محمدی اجرای عملیات مرمتی در مجموعه مسجد جامع علیشاه و ارگ تبریز را حاصل هماهنگی بسیار خوب با ارگان های مرتبط به ویژه بنیاد مصلی تبریز دانست.

وی گفت: استمرار و تداوم عملیات مرمتی و مطالعاتی در این اثر تاریخی با هماهنگی بین بخشی جهت جلوگیری از تداخل طرح ها به خوبی انجام گرفته است.